KB RPG #28: O graniu nie-człowiekiem słów kilka

Karnawał Blogowy #28 – czas, aby i Pafnucy coś od siebie dodał. Tematem ma być rasa i wszystko co przewija się wkoło tego zagadnienia. Dlatego postanowiłem coś napisać o odgrywaniu nieludzi. Na wstępie zaznaczę, że nie będą to wytyczne dla poszczególnych ras, ale raczej wskazówki o tym, jak pokazać odmienność. Dlatego myślę, że artykuł przyda się zarówno Graczom, jak i Mistrzom Gry. No, ale przechodzę już do konkretów…

Prawie każda gra RPG daje możliwość wcielenia się w jakąś inną od ludzi rasę. Czy będą to obcy w światach s-f, czy typowi nieludzie fantasy (czyt. elfy, krasnoludy i niziołki), zawsze pojawiają się te same pytania przed wyborem nieludzi. Czy uda się odegrać taką postać? Czy odda się różnice kulturowe, światopoglądowe itd.? Czy taka postać nie będzie spłycona do szybkiego i zwinnego człowieka ze spiczastymi uszami (w przypadku elfa)?

Dlatego wiele już napisano artykułów o elfach, voroksach czy innych nieludziach. Skupiano się w nich na ukazaniu tła kulturowego, opisywano typowego przedstawiciela danej rasy wraz z jego poglądami na różne aspekty świata gry. Prezentowano prądy myślowe, religijność, podejście do morderstwa, walki i wiele jeszcze innych spraw. Starano się zbudować jak najbardziej pełny obraz typowego przedstawiciela danej rasy. Mało jednak poświęcano uwagi na to, jak to wszystko wprowadzić w życie na sesjach.

Niemożliwym jest wyzbycie się naszego człowieczeństwa i wejście w zupełnie odrębny stan egzystencjalny. Europejczykom trudno jest zrozumieć odrębność kulturową świata Azji czy ducha krajów arabskich. A wszak wszyscy jesteśmy ludźmi, więc co tu dopiero mówić o innej rasie.

Zrozumie pochodzi głównie z wiedzy. Dlatego Gracz wybierający inną rasę już na samy starcie ma trudniej, gdyż musi zebrać jak najwięcej informacji o rasie, którą wybrał. Potem czeka go wertowanie dodatków i podręcznika. Z reguły wiedza na temat ras jest ogólnikowa, dlatego wiele białych plam będziemy musieli zamalować samemu. A że diabeł tkwi w szczegółach…

Dlatego, moim skromnym zdaniem, kluczem do sukcesu jest skupianie się na odgrywaniu drobnostek i ukazywanie tych szczegółów. Odrębność naszej postaci powinniśmy podkreślać w wielu, nic nie znaczących dla przygody momentach. Dla lepszego zobrazowania pozwolę sobie wybrać przykład typowego elfa.

Jeśli przyjmiemy za wytyczne odgrywanie tej postaci jako miłośnika sztuki i wina, kochającego piękno natury to niewiele uzyskamy – po prostu wrażliwego człowieka-ekologa. Odgrywanie przedstawiciela leśnego ludu nie może ograniczyć się do deklaracji zasłuchiwania się w pieśni bardów, zachwytów na widok pięknych krajobrazów i narzekania na miasta. Gracz musi być wyczulony na możliwości ukazania drobnych różnic, głównie nie na linii elf – człowiek, ale właśnie na linii elf – wrażliwy człowiek-ekolog. Gdzie szukać takich okazji? Cóż, źródeł jest kilka.

Pierwsza to nazwy różnych przedmiotów i w ogóle całego uniwersum. Jeśli naszego elfa spyta się ktoś, z jakiego drzewa zrobiony jest jego łuk, niech odpowie, iż z fal-talach (nazwa wzięta z sufitu). Jeśli poprosi go o przetłumaczenie, niech odpowie, że chodzi mu o drzewo łuków. Wszak może elfy nie mają w swoim języku takich słów jak lipa, brzoza czy dąb. Podobnie możemy postąpić z określeniami zawodów, zwierząt i wielu innych. Ta metoda jest niby najprostsza, jednak najłatwiej można tu przesadzać. Pamiętajmy, że wstawki mają podkreślić naszą odrębność, a nie spowodować, że co drugie nasze słowo będzie niezrozumiałe.

Kolejnym, ogromnym polem do popisu są zwyczaje. Można tu wprowadzić podział na dwie kategorie: reakcje na zwyczaje ludzkie oraz opisywanie zwyczajów własnej rasy. Pierwsza sprawa jest o tyle trudniejsza, że aby dobrze to rozegrać warto mieć dobrze napisany życiorys, by ocenić co jest dla postaci nowością. Jeśli nasza postać napotka jakiś zwyczaj, z którym w swojej kulturze nie miała możliwości kontaktu, to wtedy można odgrywać „pięcioletniego Jasia”. Zalewamy towarzyszy z drużyny, albo BN`ów serią pytań: a dlaczego? a po co? kiedy? gdzie? W taki sposób zwykłe oddanie miecza w karczmie u wykidajły może stać się nie lada wyzwaniem

Druga kategoria wydaje się dziecinnie prosta, jednak nie jest tak do końca. Najwięcej zyskamy jeśli nasza odrębność będzie z zakresu tych samych aspektów co ludzie. Może być napisane, że nasz nieczłowiek i jego rasa jest bardzo religijna oraz przywiązuje ogromne znaczenie do wszelakich rytuałów i całego kultu. Do tego jeszcze bóstwo/bogowie są otaczani wielkim szacunkiem. Jednak nie musi to oznaczać ślęczenia w świątyniach i ascetycznego trybu życia – tak świątobliwość postrzegają ci dziwaczni ludzie

Dlatego modlitwą dla naszego elfa może być taniec. Jak zareagują towarzysze naszej postaci, gdy powie ona, iż musi podziękować za coś bóstwom – spodziewają się, że nasza postać uklęknie i zacznie mówić coś w niezrozumiały języku, wznosząc przy tym ręce do niebios. Jaka będzie ich reakcja, gdy elf nagle zacznie wesoła tańczyć w kole i śpiewać niczym podchmielony halfling

Do tego jeszcze można pokazywać różnice w podobieństwach. Bo co jeśli nasz elf w grupie będzie miał towarzysza (człowieka), który również kocha przyrodę – tak w telegraficznym skrócie to ujmując? W takich przypadkach Gracz powinien być wyczulony jeszcze bardziej, aby różnica między takimi postaciami nie sprowadzała się tylko do wysokości cech. Niech krasnoludzki płatnerz (inny przykład – niech elf sobie odpocznie) przed naprawą zbroi będzie prosił metal, by ten dał się ukształtować - człowiek zaś od razu będzie zabierał się do pracy. Może to właśnie dlatego krasnoludzkie zbroje są lepszej jakości

Gracz wybierający postać nieczłowieka sam musi nieustannie pracować nad tym, aby wszystkie te różnice pokazywać. Poza zwykłymi deklaracjami, rozwiązywaniem zagadek, musi jeszcze właśnie ukazać odmienność. Dla takiego Gracza równie ważna co treść musi być forma.

Według mnie dobre odgrywanie nieczłowieka nie jest zależne od zdolności aktorskich –  to jest przydatne każdemu Graczowi i MG. Wyzwanie obcej rasy opiera się na włożeniu ogromu pracy w taką postać. Najpierw zbieramy jak najwięcej informacji. Kiedy już znajdziemy materiały, to jeszcze trzeba je przeczytać i zapełnić białe plamy. Natomiast granie nieczłowiekiem to nieustająca czujność.

Z bohaterów nieludzi, których prowadziłem na swoich sesjach najbardziej pamiętam tych, którzy właśnie pokazywali odmienność formy. Krasnoluda, który nie zabrał znalezionej magicznej krasnoludzkiej tarczy, bo wcześniej zhańbiły ją gobliny i nie pozwolił mu na to honor – ten dziwny krasnoludzki honor. Elfa, który nader często zastanawiał się wypowiedzią, aby dobrać odpowiednie słowa z tego ubogiego ludzkiego języka. Elfa, który radość z pobytu w lesie okazywał przez całkowite zamknięcie się w sobie – a reszta drużyny była święcie przekonana, że tęskni za rodzinnymi stronami.

Skoro wiesz, że twój elf ma kochać śpiew, a twój krasnolud ma kochać złoto, to teraz zastanów się JAK? W jaki nieludzki sposób okazać taką miłość…